---
title: "Begrippenlijst: software, AI, cloud en developers inhuren"
description: "Heldere definities van termen die je tegenkomt bij het bouwen van apps, AI-agents en cloudsystemen of het inhuren van engineers, van caching tot parttime CTO."
canonical: https://sdk.enterprises/nl/glossary
language: nl
---

# De termen achter het werk, in gewone taal

Gesprekken over techniek zitten vol jargon. Dit zijn korte, heldere definities van de termen die het vaakst opduiken als software, AI-agents en cloudsystemen worden gebouwd, beheerd en bemand.

**API-gateway**: Een dienst die vóór een of meer API's staat en gedeelde taken afhandelt, zoals routering, authenticatie, rate limiting en het loggen van verzoeken. Clients roepen de gateway aan, die elk verzoek doorstuurt naar de juiste backenddienst.

**AWS**: Amazon Web Services, het cloudplatform van Amazon. Het levert op aanvraag rekenkracht, opslag, databases, netwerken en beheerde diensten, in plaats van hardware die een bedrijf anders zelf zou kopen en beheren.

**Blue-green-deployment**: Een releasetechniek met twee identieke productieomgevingen. De nieuwe versie wordt uitgerold op de omgeving die stilstaat, gecontroleerd, en daarna wordt het verkeer overgezet vanaf de live omgeving. Het verkeer terugzetten is de rollback.

**Cache-invalidatie**: Gecachte data verwijderen of bijwerken wanneer de onderliggende data verandert, zodat gebruikers geen verouderde resultaten zien. Gangbare strategieën zijn verlooptijden, items verwijderen bij elke schrijfactie en sleutels met een versienummer.

**Caching**: Het resultaat van een zware bewerking, zoals een databasequery of een API-aanroep, in snelle opslag bewaren zodat latere verzoeken het kunnen hergebruiken. Caching verkort responstijden en verlaagt de belasting van het onderliggende systeem, maar vraagt wel dat je de gecachte data actueel houdt.

**CI/CD**: Continuous integration en continuous delivery of deployment. Elke wijziging wordt bij het mergen automatisch gebouwd en getest, en een pipeline zet haar met weinig of geen handwerk op een omgeving.

**Cloudmigratie**: Applicaties, data en infrastructuur verhuizen van eigen servers of verouderde virtuele machines naar een cloudprovider zoals AWS of Google Cloud. De aanpak varieert van een applicatie ongewijzigd verhuizen tot haar opnieuw bouwen voor beheerde clouddiensten.

**Automatische codereview**: Statische analyse, geautomatiseerde tests of AI-agents inzetten om codewijzigingen te controleren, vóór of naast een menselijke reviewer. Geautomatiseerde checks vangen stijlproblemen, veelvoorkomende bugs en ontbrekende tests af, zodat reviewers zich op ontwerp en gedrag kunnen richten.

**Cutover (overschakeling)**: Het moment waarop een systeem van de oude naar de nieuwe omgeving overgaat, bijvoorbeeld wanneer productieverkeer naar een gemigreerde applicatie wordt omgeleid. Een cutoverplan noemt de stappen, de eigenaren, de controles en het terugvalpad.

**Dataminimalisatie**: Het principe dat je alleen de persoonsgegevens verzamelt en bewaart die nodig zijn voor een vastgesteld doel. Het is een van de kernbeginselen van de AVG, en het beperkt ook de schade van een eventueel datalek.

**DevOps**: Een manier van werken waarbij de mensen die software bouwen ook automatiseren hoe die wordt getest, uitgerold en beheerd. In de praktijk betekent dat CI/CD-pipelines, infrastructuur die in code is beschreven en monitoring die het team waarschuwt als er iets misgaat.

**Diff**: Een regel-voor-regelweergave van wat er is veranderd tussen twee versies van een bestand of codebase, met toegevoegde en verwijderde regels. Diffs zijn de standaardeenheid van codereview.

**Elasticsearch**: Een gedistribueerde zoek- en analyse-engine die documenten indexeert voor snel full-text zoeken en aggregaties. Het wordt vaak gebruikt voor zoeken op een website, loganalyse en als laag die is geoptimaliseerd voor lezen naast een primaire database.

**Engineeringpartner**: Een extern bedrijf dat verantwoordelijkheid neemt voor een technisch resultaat, niet alleen voor het leveren van uren. Het plant het werk, stelt het team samen, staat in voor de kwaliteit en draagt het resultaat over aan het team van de klant.

**Parttime CTO (fractional CTO)**: Een senior technisch leider die een deel van de maand voor een bedrijf werkt in plaats van fulltime. Die neemt technologiebeslissingen, helpt engineers aan te nemen en houdt de oplevering op koers, vaak voor bedrijven die nog niet klaar zijn voor een fulltime CTO.

**AVG**: De Algemene verordening gegevensbescherming (in het Engels GDPR), de wet van de Europese Unie die regelt hoe persoonsgegevens van mensen in de EU worden verzameld, verwerkt en bewaard. Ze geldt voor organisaties die zulke gegevens verwerken, waar ze ook gevestigd zijn.

**Google Cloud**: Het cloudplatform van Google, ook bekend als Google Cloud Platform of GCP. Net als AWS levert het op aanvraag rekenkracht, opslag, databases, netwerken en beheerde diensten.

**Idempotentie**: De eigenschap van een bewerking die hetzelfde effect heeft, of ze nu één keer of meerdere keren wordt uitgevoerd. Met idempotente API's kan een client een verzoek, zoals een betaling, na een time-out veilig opnieuw proberen zonder dubbele records te maken.

**Kubernetes**: Een opensourcesysteem om gecontaineriseerde applicaties op een cluster van machines te draaien. Het plant containers in, herstart containers die uitvallen, schaalt ze op en af en beheert rolling updates.

**Laravel**: Een veelgebruikt opensource-webframework voor PHP. Het bevat routering, een ORM, queues, caching, authenticatie en testtools, en is een gangbare keuze voor API's en bedrijfsapplicaties.

**Legacymodernisering**: Een ouder systeem bijwerken zodat het goedkoper en veiliger is om te draaien en aan te passen. Dat kan betekenen: frameworks en taalversies upgraden, code herstructureren, naar de cloud gaan of delen vanaf nul opnieuw bouwen.

**Lift and shift**: Een migratieaanpak die een applicatie met weinig of geen codewijzigingen naar nieuwe infrastructuur verhuist, meestal de cloud. Het gaat snel, maar de applicatie profiteert nauwelijks van beheerde clouddiensten zolang ze niet is gemoderniseerd.

**LLM-agent**: Software die een groot taalmodel gebruikt om taken in meerdere stappen te plannen en uit te voeren door tools aan te roepen, zoals bestanden lezen, tests draaien of een API bevragen. Goed ontworpen agents tonen hun plan, loggen hun acties en vragen een mens om wijzigingen goed te keuren.

**Observeerbaarheid (observability)**: Het vermogen om uit de output van een systeem te begrijpen wat het doet: logs, metrics en traces. Met goede observeerbaarheid vindt een team de oorzaak van een productieprobleem zonder eerst nieuwe code uit te rollen om het te onderzoeken.

**OWASP**: Het Open Worldwide Application Security Project, een stichting zonder winstoogmerk die gratis richtlijnen voor applicatiebeveiliging publiceert. De Top 10 van kritieke beveiligingsrisico's voor webapplicaties is een gangbare basis voor veilige softwareontwikkeling en codereview.

**P95-latentie**: De responstijd waaronder 95 procent van de verzoeken blijft. Ze laat beter dan een gemiddelde zien wat gebruikers ervaren bij tragere verzoeken, omdat een gemiddelde een lange staart van trage antwoorden kan verbergen.

**Rate limiting (verzoeken begrenzen)**: Een maximum instellen voor het aantal verzoeken dat een client binnen een bepaalde tijd mag doen. Het beschermt een dienst tegen overbelasting en misbruik; verzoeken boven de limiet worden geweigerd of vertraagd.

**Realtime dashboard**: Een dashboard dat wordt bijgewerkt zodra er nieuwe data binnenkomt, meestal via WebSockets of server-sent events, in plaats van volgens een schema of bij het verversen van de pagina. Operationele teams gebruiken ze om systemen te bewaken en op problemen te reageren terwijl ze gebeuren.

**Redis**: Een in-memory datastore die wordt gebruikt voor caching, sessies, queues, rate limiting en realtime tellers. Omdat de data in het geheugen staat, zijn lezen en schrijven erg snel.

**Rollback (terugdraaien)**: Een systeem terugzetten naar de vorige werkende versie na een mislukte release of migratie. Een terugvalpad wordt vooraf gepland en getest, zodat het snel en veilig kan worden uitgevoerd.

**Runbook**: Een schriftelijke procedure voor het beheer van een systeem: hoe je het uitrolt, de gezondheid controleert en reageert op bekende alerts en storingen. Met runbooks kunnen ook anderen dan de oorspronkelijke makers het systeem draaien.

**Detachering (staff augmentation)**: Externe engineers toevoegen aan een intern team om een tekort aan vaardigheden of capaciteit op te vangen, meestal gefactureerd op basis van tijd. De klant stuurt het werk dagelijks aan, en de leverancier levert de mensen.

**Streaming-ingestie**: Data continu ontvangen en verwerken terwijl ze wordt geproduceerd, in plaats van in periodieke batches. Het past bij netwerk-, sensor-, event- en logdata waarbij beslissingen afhangen van wat er nu gebeurt.

**Teamuitbreiding**: Een manier om specialisten voor een bepaalde periode aan een bestaand team toe te voegen, werkend met de tools en routines van dat team. Anders dan bij gewone detachering blijft de leverancier vaak verantwoordelijk voor de kwaliteit van het werk.

**Technische schuld**: De toekomstige kosten van shortcuts, verouderde dependencies of ontwerpkeuzes die niet meer passen. Net als financiële schuld loopt er rente op: elke wijziging duurt langer, totdat de schuld is afgelost met refactoring of upgrades.

**Technische due diligence**: Een onderzoek naar de code, de infrastructuur, de beveiliging en het engineeringteam van een product, meestal vóór een investering of overname. Het vertelt de koper wat die echt krijgt, welke risico's erbij horen en wat het zou kosten om die op te lossen.

**WebSocket**: Een protocol dat een tweerichtingsverbinding tussen een client en een server openhoudt. De server kan updates pushen op het moment dat ze gebeuren, wat het een gangbare keuze maakt voor live dashboards, chat en meldingen.

**Deployment zonder downtime**: Een nieuwe versie uitbrengen zonder dat de dienst onbereikbaar wordt voor gebruikers. Gangbare technieken zijn rolling updates, blue-green-deployments en databasewijzigingen die achterwaarts compatibel zijn.

**n8n**: Een tool voor workflowautomatisering die bedrijfssoftware koppelt en acties aan elkaar rijgt vanaf een trigger, zoals een formulier of een e-mail. Het draait als clouddienst of op je eigen servers.

**Indexering**: De stap waarin een zoekmachine een gecrawlde pagina analyseert en in haar index opslaat. Alleen geïndexeerde pagina's kunnen in de zoekresultaten verschijnen.

**XML-sitemap**: Een bestand met de pagina's van een website die de eigenaar door zoekmachines gevonden en geïndexeerd wil zien, en eventueel de datum waarop elke pagina voor het laatst is gewijzigd.

**E-facturatie**: Facturen die bedrijven als gestructureerde data uitwisselen via erkende platforms, in plaats van als gewone pdf of op papier. In Frankrijk wordt het vanaf 1 september 2026 stapsgewijs ingevoerd.